Önce ne kontrol edilmeli
Tüm şifreleri değiştirmeden veya teknolojinizi yakmadan önce bir nefes alın.
İlk adım basit: durumu anlamak, gözetleyenleri alarmadan veya stresi artırmadan.
Bu rehber, kontrol edilecek ana alanları adım adım açıklar. Aciliyete göre kademelendirilmiştir: sessiz gözlemlerden derinlemesine incelemelere. Hepsini bir anda yapmanız gerekmez. En kolayından başlayın.
Hızlı dijital öz kontrol (düşük risk, sessiz)
Hemen, araçsız yapabilirsiniz:
- Tuhaf bir şey fark ettiniz mi? Ani pil bitimi? Kendiliğinden değişen ayarlar? Açmadığınız uygulamalar?
- Beklenmedik giriş uyarıları veya 2FA SMS’leri mi alıyorsunuz? E-postaları/bildirimleri kontrol edin, henüz silmeyin.
- Bazı uygulamalar “tuhaf” mı? Okumadığınız mesajlar okundu işaretli mi? Yapmadığınız takvim girişleri?
- Failiniz hiç şifrelerinize/cihazlarınıza erişim sağladı mı? Evetse, hâlâ bir şekilde erişimi olabileceğini varsayın, ayrılmış olsanız bile.
Bu ipuçları, daha derin araştırma için yeterli.
Cihazlar: hediye, paylaşılan veya şüpheli
Cihazlar genellikle sizden önce konuşur. Odaklanın:
Size verdikleri/ayarladıkları cihazlar
- Hâlâ onların Apple ID’si, Google hesabı veya e-postasına mı bağlı?
- “Uzaktan yönetim” araçları var mı?
Paylaşılan cihazlar (aile tabletleri, eski laptoplar)
- Bilinmeyen uygulamalar, özellikle sistem benzeri isimler
- Yüklü profiller (iPhone: Ayarlar > Genel > VPN ve Cihaz Yönetimi)
Aksesuarlar
- Akıllı saatler, kablosuz kulaklıklar, USB’ler, bazıları veri saklayabilir veya takip edebilir
Şüpheli bir şey varsa: Not alın, ekran görüntüsü çekin ve hesapları kontrol etmeye geçin. Henüz kaldırmayın, sonra işe yarayabilir.
Hesaplar: kurtarma seçenekleri, uyarılar, paylaşılan erişim
E-posta anahtardır. Oradan başlayın:
- Kurtarma e-postaları/telefonları: Hesap ayarlarını kontrol edin (Google, Apple, e-posta)
- Son girişler/cihaz geçmişi: Bilinmeyen IP’ler, saatler veya cihazlar?
- Paylaşılan girişler: Onların kurduğu Netflix, banka veya e-posta hesaplarını kullanıyor musunuz? Durdurun. Bu hesaplar aktiviteyi iletme, giriş takibi veya şifre sıfırlamaya izin verebilir.
- Güvenlik soruları: Failin bilebileceği yanıtlar mı? Anlamsız yanıtlarla değiştirin ve çevrimdışı saklayın.
- Uygulama izinleri: Google gibi hizmetler “bağlı uygulamalar” listeler, bilinmeyenleri iptal edin.
Akıllı ev / IoT cihazları
Yardımcıdır, ta ki kötüye kullanılana kadar. Kontrol edin:
Kameralar, ışıklar, termostatlar, kilitler, kapı zilleri
- Kimin yönetici erişimi var?
- Olay kayıtları görülebiliyor mu (örn. “Kapı 02:31’de açıldı”)?
- Video/ses kayıtları bir yerde saklanıyor mu?
WiFi yönlendirici
- Fail kurduysa, hâlâ erişimi olabilir
- Yönlendirici kayıtları hangi cihazların ne zaman çevrimiçi olduğunu gösterir
Sesli asistanlar: Komut geçmişi ve bağlı hesapları kontrol edin (Alexa, Google Asistan)
Şüpheli bir şey bulursanız ama güvenle değiştiremezseniz: not edin. Sonraki adımlar değiştirme veya izolasyona yardımcı olacaktır.
Metaveri: Telefonunuz (veya bulutunuz) sizinle ilgili ne söylüyor?
Mesajlarınız özel olsa bile, düzenleri özel olmayabilir:
- Google aktivitesi: https://myactivity.google.com, aramalar, izlenenler, ses komutları
- Apple konum geçmişi: Ayarlar > Gizlilik > Konum Hizmetleri > Sistem Hizmetleri > Önemli Yerler
- Fotoğraf metaverisi: Dokunun/sağ tıklayarak çekim yeri/zamanını görün, paylaşmasanız bile
- Takvim etkinlikleri, tarayıcı senkronizasyonu, otomatik doldurma: Rutinlerinizi, seyahatlerinizi, alışkanlıklarınızı gösterir
- Fitness uygulamaları & adımsayarlar: Çoğu arka planda konum kaydeder, başka yerde kapalı olsa bile
Her zaman doğrudan tehdit değildir, ama büyük resmin parçasıdır. Biri sizin düzeninizi sizden iyi biliyorsa, metaveri işin içindedir.
Bir not
Bu, başkalarına bir şey kanıtlama meselesi değil. Sessiz bir netlik kazanmak, sizin için.
Hepsini birden düzeltmeye çalışmayın. Sadece fark etmeye başlayın. Bulduklarınızı kaydedin. Ve bir şey çok yanlış geliyorsa: Duraklayın ve sakin olduğunuzda dönün.
Sonraki: Dijital istismarı belgeleme → veya Teknik karşı önlemler →